خانه > پیام سبز > از « ولی » تا « ولایت » راه بسیار است

از « ولی » تا « ولایت » راه بسیار است

مطابق با قانون اساسی جمهوری اسلامی :  « تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است » . خبرگان رهبری درباره ی  همه فقهاء واجد شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم بررسی و مشورت می‌کنند . هر گاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مساإل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یکصد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می‌کنند و در غیر این صورت یکی از آنان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‌نمایند.

در این صورت ، سوال اول این است : آیا خبرگان رهبری ، ممکن است در انتخابِ رهبر ، مرتکب خطا بشوند ؟

از منظر قانون اساسی ، پاسخ به این سوال مثبت است .  اصل یکصد و یازده ،  قانون اساسی در این خصوص صراحت دارد . در این اصل آمده است « هر گاه معلوم شود – رهبر –  از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است ، از مقام خود برکنار خواهد شد » . یعنی مطابق با قانون اساسی ممکن است کسی که توسط خبرگان به رهبری انتخاب می شود از « همان آغاز »  فاقد بعضی از شرایط  باشد ، پس مجلس خبرگان در  انتخاب رهبر ، ممکن است اشتباه کند  .

از منظر فلسفه ی سیاسی و منطق رایجِ انسانی  ، « مجلس خبرگان  » هم بسان هر شورای دیگری ممکن است در تصمیات خود و من جمله انتخاب و یا برکناری رهبر مرتکب اشتباه شود .یعنی  حتی اگر همه ی اعضاء مجلس خبرگان ، انسان های با وجدان و بری از خطا باشند ، «مجلس خبرگان»  معصوم نیست و به همان تعبیر مشهور در عالم سیاست « شورایی مرکب از آدم های با وجدان ، وجدان ندارد » .

از منظر دینی ، مذهبی و یا  فقهی بازهم ؛ پاسخ به این سوال مثبت است . حتی مطابق با نظر کسانی که ولی فقیه را اکتشافی می دانند و وظیفه ی خبرگان را تنها در کشفِ رهبر خلاصه می کنند ، باز هم « این کشف » ممکن است  خطا باشد .

با این حال ، به نظر می رسد نتیجه این است و جز این هم نیست  : هر لحظه  ممکن است مجلس خبرگان متوجه شود ،  مصداقی که بر ولایت ِامر انتخاب کرده است ، اشتباه بوده و به تبع  ولی فقیه را برکنار کند .

و اما سوال دوم این است : خبر گان در تشخیص کدام معیارِ (ها)  ممکن است به خطا بیافتد تا  بر اساس آن  ولی فقیه را  انتخاب و یا برکنار کند ؟

مطابق با قانون اساسی ، معیارهایی که برای انتخاب ولی فقیه وجود دارد  عبارتند از : صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه ؛  عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام ؛ بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری و شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی‏تر.

همه ی این معیارها ، به استثنای « صلاحیت علمیِ لازم برای افتاء » ، معیارهایی « کیفی » محسوب می شوند و البته با قیدهای کیفی دیگری چون  « لازم و صحیح و کافی و قوی تر »  توام شده اند . معلوم است  هر چه این قیدها بیشتر و معیارها کیفی تر می شوند ، امکان اندازه گیری و سنجش آنان  دشوارتر و چه بسا غیر ممکن می شود .  یعنی امکان تشخیص این همه کیفیت بر مجلس خبرگان و هر مجلسی دشوار و بلکه بسیار دشوار است و  لذا امکان « خطای تشخیص » کم نیست و « قابل اعتنا » است .

با این اوصاف ، نتیجه ی دومی که بر سوال دوم می نشیند این خواهد بود  :خبرگان رهبری نه تنها احتمال دارد در انتخاب رهبر اشتباه کنند ، بلکه این احتمال کم نیست و نباید امکان آن را دست کم گرفت .

من ؛ به عمد در این نوشته از وظایف و اختیارات رهبری گذشته ام و از موضوع « ناتوانی رهبر » که می تواند منجر به برکناری او شود سخنی  به میان نیاورده ام و حتی به این نکته اشاره نکرده ام که مطابق با قانون اساسی ولایت امر و رهبری امت اسلام ، می تواند شامل افراد غیر ایرانی شود  و همه ی این شرایط هم احتمال خطا را بر  خبرگان بیشتر می کند . از این ها گذشته ام تا آن نتایج دو گانه دچار ابهام و تفسیر نشود و هر  مسلمانی به آسانی  بداند که « ولی فقیه و رهبر امت اسلام ، حتی اگر  معصوم و بری از خطا و آسمانی باشد ، باز هم چون یافتن او در گرو  انتخاب مجلس خبرگان است ، ممکن است اشتباه  شود  و  از ولایتِ امر برکنار  !  یعنی نظریه های «  انتصابی بودن  ولی فقیه توسط امام زمان » و « اکتشافی بودن ولی فقیه توسط  خبرگان » در اصل  تفاوتی با نظریه  های رایج در خصوص  « انتصابی بودن ولی فقیه توسط خبرگان ندارد » ؛  مگر این که مجلس خبرگان را همان امام زمان بدانیم !

باری ، بر این سوال های به ظاهر سیاسی !  البته نکته ی بنیادین و دین پروری نهفته است و آن این است که  : از  « ولی » تا « ولایت »  راه بسیار است و  به قول سعدی : میان ماهِ من تا ماهِ گردون ،  تفاوت از « زمین » تا « آسمان »  است !

نویسنده : سارا زرتشت ؛ منبع : جرس

Advertisements
دسته‌ها:پیام سبز
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: